Esi “carbon eve” ƒe aɖaŋua ʋã dɔwɔƒe geɖe ta la, wowɔ mɔ si me kɔ vie si dzi woato akpɔ ŋusẽ ta ahaɖe carbon dzi akpɔtɔ. Carbon ƒe akpaɖekedzimademade ƒe nyateƒetoto nye nusi womate ŋu ama tso CCUS mɔ̃ɖaŋununya zazã gbɔ o. CCUS mɔ̃ɖaŋununya ƒe dɔwɔwɔ tɔxɛa lɔ carbon léle, carbon zazã kple edzadzraɖo, kple bubuawo ɖe eme Mɔ̃ɖaŋununya ƒe dɔwɔwɔ sia si kplɔ wo nɔewo ɖo le dzɔdzɔme nu la lɔ valvɔ ƒe sɔsɔ ɖe eme. Le dɔwɔƒe siwo do ƒome kplii kple wo zazã ƒe nukpɔsusu nu la, etsɔme ŋgɔyiyi Mɔkpɔkpɔa dze be míaƒe...valvedɔ.
1.CCUS susu kple dɔwɔƒewo ƒe kɔsɔkɔsɔ
A.CCUS ƒe nukpɔsusu
CCUS ate ŋu anye nusi ame geɖe menya o alo womenya o gɔ̃ hã. Eyata hafi míase ŋusẽ si CCUS kpɔna ɖe valve dɔwɔƒea dzi gɔme la, mina míasrɔ̃ nu tso CCUS ŋu ɖekae. CCUS nye Eŋlisigbe ƒe kpukpui (Carbon Capture, Utilization and Storage) .
B.CCUS dɔwɔƒe ƒe kɔsɔkɔsɔ.
CCUS dɔwɔƒewo ƒe kɔsɔkɔsɔ bliboa koŋ nye kadodo atɔ̃: ya si dona tsoa eme, eléle, ʋuɖoɖo, eŋudɔwɔwɔ kple edzadzraɖo, kple nusiwo wowɔ. Kadodo etɔ̃ siwo nye lãléle, ʋuɖoɖo, zazã kple nudzraɖoƒe do ƒome kplikplikpli kple valvɔ dɔwɔƒea.
2. Ŋusẽ si CCUS kpɔna ɖe...ʋuƒoa ƒe ʋuƒoadɔ
Esi carbon ƒe akpaɖekedzimademade ʋãe ta la, carbon léle kple carbon dzadzraɖo ƒe dɔwɔwɔ le ami, dzoxɔxɔŋusẽ, gakpo, siminti, agbalẽtata kple dɔwɔƒe bubu siwo le valvɔ dɔwɔƒea ƒe anyime la adzi ɖe edzi vivivi, eye wòaɖe nɔnɔme vovovowo afia. Woaɖe viɖe siwo le dɔwɔƒea me ɖe go vivivi, eye ele be míalé ŋku ɖe ŋgɔyiyi siwo sɔ ŋu nyuie. Valvɔwo didi le dɔwɔƒe atɔ̃ siwo gbɔna me adzi ɖe edzi ŋutɔ.
A. Alesi amidɔwɔƒewo diae nye gbãtɔ si woɖe fia
Wobu akɔnta be nye dukɔa ƒe ami ƒe dodo dzi ɖeɖe kpɔtɔ ƒe didi le ƒe 2030 me anɔ abe tɔn miliɔn 50 ene, eye wòaɖiɖi vivivi va ɖo 0 le ƒe 2040. Esi wònye be ami kple atikewɔƒewoe nye nuto vevi siwo me wozãa carbon dioxide le, eye ŋusẽzazã sue, gadede asi kple dɔwɔwɔ kple beléle na wo ƒe gazazãwo léle le sue ta la, CUSS mɔ̃ɖaŋununya zazãe nye gbãtɔ si wodo ɖe ŋgɔ le go sia me. Le ƒe 2021 me la, Sinopec adze China ƒe CCUS dɔ gbãtɔ si xɔ tɔn miliɔn geɖe, si nye Qilu Petrochemical-Shengli Oilfield CCUS dɔa tutu gɔme. Ne wowu dɔa nu la, ava zu CCUS ƒe dɔwɔƒe blibo ƒe kɔsɔkɔsɔwo ƒe wɔwɔfiaƒe gãtɔ kekeake le China. Nyatakaka siwo Sinopec na ɖee fia be carbon dioxide ƒe agbɔsɔsɔ si Sinopec lé le ƒe 2020 me ɖo abe tɔn miliɔn 1.3 ene, eye wo dometɔ tɔn 300,000 woazã na amikuƒewo ƒe tsiɖɔɖɔ, si na nu nyuiwo do tso ami ʋeʋĩwo gbugbɔgaxɔ nyuie wu kple carbon ƒe dodo dzi ɖeɖe kpɔtɔ me.
B. Dzoxɔxɔŋusẽdɔwɔƒewo ƒe didi adzi ɖe edzi
Le nɔnɔme si li fifia nu la, elektrikŋusẽdɔwɔƒewo, vevietɔ dzoxɔxɔŋusẽdɔwɔƒewo, ƒe valvɔwo didi melolo boo o, gake le “kabɔn eve” ƒe aɖaŋua ƒe nyaƒoɖeamenu ta la, elektrikŋusẽdɔwɔƒe siwo zãa dzotsitsi ƒe carbon ɖeɖeɖa ƒe dɔa va le sesẽm ɖe edzi. Le dɔwɔƒe siwo ŋu nya ku ɖo ƒe nyagblɔɖi nu la: wole mɔ kpɔm be nye dukɔa ƒe elektrikŋusẽ ƒe hiahiã adzi ɖe edzi va ɖo kWh triliɔn 12-15 le ƒe 2050 me, eye ele be woaɖe carbon dioxide tɔn biliɔn 430-1.64 dzi akpɔtɔ to CCUS mɔ̃ɖaŋununya dzi be woakpɔ ya si dona le elektrikŋusẽnamɔ̃a me. Ne wotsɔ CCUS de elektrikŋusẽdɔwɔƒe si zãa dzotsitsi la, ate ŋu alé carbon si dona le yame ƒe 90%, si ana wòanye mɔ̃ɖaŋununya si me carbon sɔ gbɔ ɖo. CCUS zazã nye mɔ̃ɖaŋununya ƒe mɔnu vevitɔ si dzi woato akpɔ ŋusẽ ƒe ɖoɖoa ƒe asitɔtrɔ le nɔnɔmewo ŋu adze sii. Le nɔnɔme sia me la, valvɔ siwo CCUS dede hena vɛ ƒe didi adzi ɖe edzi ŋutɔ, eye valvɔwo didi le ŋusẽ ƒe asi me, vevietɔ dzoxɔxɔ ƒe asi me, aɖe dzidziɖedzi yeye afia, si dze be valvɔ dɔwɔƒewo ƒe dɔwɔƒewo nalé ŋku ɖe eŋu.
C. Ga kple gaŋutinunya dɔwɔƒewo ƒe didi adzi ɖe edzi
Wobu akɔnta be ya si dona le yame dzi ɖeɖe kpɔtɔ ƒe didi le ƒe 2030 me anye tɔn miliɔn 200 va ɖo tɔn miliɔn 050 ƒe sia ƒe. Enyo be míade dzesii be tsɔ kpe ɖe carbon dioxide zazã kple edzadzraɖo le gakpodɔwɔƒewo ŋu la, woate ŋu azãe tẽ le gakpowɔwɔ me hã. Mɔ̃ɖaŋununya siawo zazã bliboe ate ŋu aɖe ya si dona le yame dzi akpɔtɔ 5%-10%. Le nukpɔsusu sia nu la, tɔtrɔ yeyewo ava le valvɔ ƒe didi si sɔ le gakpodɔwɔƒewo me, eye didia aɖe dzidziɖedzi gã aɖe afia.
D. Siminti dɔwɔƒewo ƒe didi adzi ɖe edzi ŋutɔ
Wobu akɔnta be ya si dona le yame dzi ɖeɖe kpɔtɔ ƒe didi le ƒe 2030 me anye tɔn miliɔn 100 va ɖo tɔn miliɔn 152 ƒe sia ƒe, eye ya si dona le yame dzi ɖeɖe kpɔtɔ ƒe didi le ƒe 2060 me anye tɔn miliɔn 190 va ɖo tɔn miliɔn 210 ƒe sia ƒe. Carbon dioxide si dona tso limestone ƒe gbegblẽ me le siminti dɔwɔƒewo la ade 60% le ya si dona le eme katã me, eyata CCUS nye mɔnu si hiã na simenti dɔwɔƒea ƒe carbon ɖeɖeɖa.
E.Hydrogen ŋusẽ dɔwɔƒe didi anye nusi woazã le afisiafi
Haidrodzin blɔ ɖeɖe tso methane me le dzɔdzɔme gas me bia be woazã ʋuƒo gbogbo aɖewo, elabena ŋusẽ si woxɔna tso CO2 wɔwɔ ƒe ɖoɖoa me, carbon léle kple edzadzraɖo (CCS) hiã, eye etsɔtsɔ yi teƒe bubu kple edzadzraɖo bia be woazã ʋuƒo gbogbo aɖewo.
3. Aɖaŋuɖoɖowo na valvɔ dɔwɔƒea
Teƒe gã aɖe anɔ CCUS si na ŋgɔyiyi. Togbɔ be edze ŋgɔ kuxi vovovowo hã la, le ɣeyiɣi didi aɖe megbe la, teƒe gbadza aɖe anɔ CCUS si na ŋgɔyiyi, si ŋu ɖikeke mele o. Ele be valvɔ dɔwɔƒea nalé gɔmesese si me kɔ eye susu me nadzra ɖo nyuie ɖe esia ŋu. Wokafui be valvɔ dɔwɔƒea natsɔ veviedodo awɔ dɔ siwo do ƒome kple CCUS dɔwɔƒea
A. Gome vevie le CCUS ƒe wɔwɔfiadɔwo me. Le CCUS dɔ si wole wɔwɔm le China gome la, ele be valvɔ dɔwɔƒewo nakpɔ gome vevie le dɔa wɔwɔ me le mɔ̃ɖaŋununya kple adzɔnuwo ŋuti numekuku kple ŋgɔyiyi gome, aƒo nuteƒekpɔkpɔ siwo su wo si le gomekpɔkpɔ le dɔa wɔwɔ me ƒe ɖoɖoa me kpuie, eye woawɔ dzadzraɖo si sɔ ɖe nuwo wɔwɔ le agbɔsɔsɔ gã me kple valvɔwo ƒe sɔsɔ kple wo nɔewo si akplɔe ɖo ŋu. Mɔ̃ɖaŋununya, ŋutete kple nusiwo wodzra ɖo ɖi.
B. Lé fɔ ɖe CCUS ƒe dɔwɔƒe vevi ƒe ɖoɖo si li fifia ŋu. Lé fɔ ɖe dzotsidɔwɔƒe si me wozãa China ƒe carbon léle ƒe mɔ̃ɖaŋununya koŋ le, kple amidɔwɔƒe si me wodzraa anyigbaŋutinunya ƒe nudzraɖoƒe ɖo be woatsɔ CCUS dɔa ƒe ʋuƒoawo ade dɔwɔwɔ me, eye nàde ʋuƒoawo ɖe teƒe siwo dɔwɔƒe siawo le, abe Ordos Basin kple Junggar-Tuha Basin, siwo nye nuto vevi siwo me wowɔa coal le ene. Bohai Bay Basin kple Pearl River Mouth Basin, siwo nye nuto vevi siwo me wowɔa ami kple gas le la, ɖo nuwɔwɔ aduadu ƒe kadodo kplikplikpli kple dɔwɔƒe siwo ku ɖe eŋu be woawɔ mɔnukpɔkpɔa ŋudɔ.
C. Na gakpekpeɖeŋu aɖewo na mɔ̃ɖaŋununya kple adzɔnuwo ŋuti numekuku kple CCUS dɔa ƒe ʋuƒo ƒe ŋgɔyiyi. Be woate u axɔ ŋgɔ le CCUS dɔwo ƒe valvɔ ƒe akpa dzi le etsɔme la, wokafui be dɔwɔƒewo naɖo ga home aɖe ɖi le numekuku kple ŋgɔyiyi me, eye woana kpekpeɖeŋu CCUS dɔwo le mɔ̃ɖaŋununya ŋuti numekuku kple ŋgɔyiyi gome, ale be woawɔ nɔnɔme nyui aɖe na CCUS dɔwɔƒea ƒe ɖoɖowɔwɔ.
Kpuie ko la, le CCUS dɔwɔƒea gome la, wokafui beʋuƒoa ƒe ʋuƒoadɔwɔƒewo se dɔwɔƒewo ƒe tɔtrɔ yeye siwo le “dual-carbon” ƒe aɖaŋuɖoɖoa te kple ŋgɔyiyi ƒe mɔnukpɔkpɔ yeye siwo kpe ɖe eŋu gɔme bliboe, wowɔa ɖeka kple ɣeyiɣiawo, eye wokpɔa ŋgɔyiyi yeyewo le dɔwɔƒea!
Ɣeyiɣi si woatsɔ aɖoe ɖe amewo: May-26-2022
